{"id":4398,"date":"2026-05-09T13:35:12","date_gmt":"2026-05-09T10:35:12","guid":{"rendered":"https:\/\/simurgedebiyat.com\/?p=4398"},"modified":"2026-05-09T23:08:42","modified_gmt":"2026-05-09T20:08:42","slug":"charles-koprusunde-bir-osmanli-figuru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/simurgedebiyat.com\/index.php\/2026\/05\/09\/charles-koprusunde-bir-osmanli-figuru\/","title":{"rendered":"CHARLES K\u00d6PR\u00dcS\u00dc\u2019NDE B\u0130R OSMANLI F\u0130G\u00dcR\u00dc"},"content":{"rendered":"

Charles Bridge \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcrken insan\u0131n dikkatini ilk \u00e7eken \u015fey, k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn iki yan\u0131na s\u0131ralanm\u0131\u015f heykeller oluyor. Bug\u00fcn k\u00f6pr\u00fcde toplamda otuz heykel bulunuyor fakat bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu asl\u0131nda orijinal de\u011fil; y\u0131llar i\u00e7inde zarar g\u00f6ren eserlerin yerine kopyalar\u0131 yerle\u015ftirilmi\u015f durumda. Orijinallerin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc bug\u00fcn Prag Ulusal M\u00fczesi\u2019nde korunuyor. K\u00f6pr\u00fcdeki en dikkat \u00e7ekici heykellerden biri ise turistlerin genelde \u201cT\u00fcrk Heykeli\u201d diye anlatt\u0131\u011f\u0131 eser. Resm\u00ee ad\u0131 olduk\u00e7a uzun: Statues of Saints John of Matha, Felix of Valois, and Ivan.<\/em><\/p>\n

Bu heykel grubu 1714 y\u0131l\u0131nda Barok heykelt\u0131ra\u015f Ferdinand Brokoff taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f. Brokoff ailesi, Prag\u2019daki bir\u00e7ok Barok heykelin alt\u0131nda imzas\u0131 bulunan \u00f6nemli bir sanat\u00e7\u0131 ailesi olarak biliniyor. Charles K\u00f6pr\u00fcs\u00fc\u2019nde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bir\u00e7ok dramatik fig\u00fcr asl\u0131nda onlar\u0131n elinden \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Ancak \u201cT\u00fcrk Heykeli\u201d di\u011ferlerinden biraz farkl\u0131 duruyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu eser Avrupa\u2019n\u0131n Osmanl\u0131\u2019ya bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 da ta\u015f\u0131n i\u00e7ine yerle\u015ftirmi\u015f somut bir anlat\u0131 gibi.<\/p>\n

Heykel grubunun merkezinde \u00fc\u00e7 aziz bulunuyor: John of Matha, Felix of Valois ve Ivan. Bunlar Trinitarian Tarikat\u0131 ile ili\u015fkilendirilen isimler. Tarikat\u0131n temel amac\u0131, M\u00fcsl\u00fcman topraklar\u0131nda esir d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen Hristiyanlar\u0131 kurtarmak ve fidye kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda serbest b\u0131rak\u0131lmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak olarak biliniyor. Orta \u00c7a\u011f\u2019dan itibaren Akdeniz\u2019de korsanl\u0131k faaliyetleri, sava\u015flar ve s\u0131n\u0131r \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 nedeniyle hem M\u00fcsl\u00fcmanlar hem Hristiyanlar kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak esir al\u0131yordu. Avrupa\u2019da bu hik\u00e2yeler zamanla \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir din\u00ee anlat\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Charles K\u00f6pr\u00fcs\u00fc\u2019ndeki bu heykel de tam olarak bunu anlat\u0131yor.<\/p>\n

Eserin alt b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde k\u00fc\u00e7\u00fck bir zindan sahnesi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Zincire vurulmu\u015f insanlar, karanl\u0131k bir alan ve onlar\u0131n ba\u015f\u0131nda duran sar\u0131kl\u0131 bir Osmanl\u0131 fig\u00fcr\u00fc bulunuyor. \u0130\u015fte \u201cT\u00fcrk Heykeli\u201d denmesinin nedeni bu. Osmanl\u0131 bek\u00e7isi, sahnenin en ilgin\u00e7 k\u0131sm\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc y\u00fcz ifadesi di\u011fer fig\u00fcrler kadar sert de\u011fil. Herkes gibi benim de dikkatimi \u00e7eken ayr\u0131nt\u0131 buydu. Avrupa sanat\u0131nda T\u00fcrk fig\u00fcr\u00fc genelde tehdit unsuru gibi resmedilirken burada daha sakin, hatta hafif tebess\u00fcm eden bir y\u00fcz g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n

K\u00fc\u00e7\u00fck bir ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131\u011f\u0131mda 17. Ve 18. Y\u00fczy\u0131l Avrupa sanat\u0131nda Osmanl\u0131 fig\u00fcrleri olduk\u00e7a yayg\u0131n oldu\u011funu g\u00f6zlemledim. \u00d6zellikle II. Viyana Ku\u015fatmas\u0131 sonras\u0131 d\u00f6nemde Osmanl\u0131lar Avrupa sanat\u0131nda hem korkulan hem de merak edilen bir unsur h\u00e2line geliyor. \u201cTurquerie\u201d ad\u0131 verilen moda ak\u0131m\u0131yla birlikte Avrupa\u2019da T\u00fcrk k\u0131yafetleri, sar\u0131klar, kahve k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve do\u011fu imgeleri aristokrat \u00e7evrelerde ilgi g\u00f6rmeye ba\u015fl\u0131yor. Yani Osmanl\u0131 imgesi hem askeri korku hem de de egzotik bir merak \u00fczerinden \u015fekilleniyor.<\/p>\n

Prag\u2019da rehberlerin anlatt\u0131\u011f\u0131 ilgin\u00e7 detaylardan biri de bu heykelin k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn en pahal\u0131 eserlerinden biri oldu\u011fu. Bunun nedeni yaln\u0131zca boyutu de\u011fil; heykeldeki fig\u00fcr say\u0131s\u0131 ve kompozisyonun karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131. Ger\u00e7ekten de di\u011fer k\u00f6pr\u00fc heykellerine g\u00f6re \u00e7ok daha hareketli bir sahneye sahip. Yukar\u0131 do\u011fru y\u00fckselen aziz fig\u00fcrleriyle a\u015fa\u011f\u0131daki zindan sahnesi aras\u0131nda keskin bir kar\u015f\u0131tl\u0131k kurulmu\u015f. Barok sanat\u0131n sevdi\u011fi teatral anlat\u0131m burada a\u00e7\u0131k \u015fekilde hissediliyor. Heykele biraz uzaktan bak\u0131nca ta\u015f de\u011fil de donmu\u015f bir tiyatro sahnesi g\u00f6r\u00fcyormu\u015f hissi olu\u015fuyor.<\/p>\n

Charles K\u00f6pr\u00fcs\u00fc zaten ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na tarih\u00ee bir miras alan\u0131. 14. y\u00fczy\u0131lda IV. Karl d\u00f6neminde yapt\u0131r\u0131lan k\u00f6pr\u00fc, Prag\u2019\u0131n en \u00f6nemli yap\u0131lar\u0131ndan biri kabul ediliyor. Y\u00fczy\u0131llar boyunca krallar\u0131n ta\u00e7 giyme alaylar\u0131 buradan ge\u00e7mi\u015f, sava\u015f d\u00f6nemlerinde asker\u00ee ge\u00e7i\u015fler burada yap\u0131lm\u0131\u015f, sellerde zarar g\u00f6rm\u00fc\u015f, restore edilmi\u015f. Heykellerin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 ise 17. ve 18. y\u00fczy\u0131llarda eklenmi\u015f. Bug\u00fcn g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz Charles K\u00f6pr\u00fcs\u00fc de bu ba\u011flamda Gotik mimari ile Barok esteti\u011fin i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi bir yap\u0131.<\/p>\n

T\u00fcrk ziyaret\u00e7iler i\u00e7in bu heykelin ayr\u0131 bir taraf\u0131 var. Prag sokaklar\u0131nda gezerken bir anda Osmanl\u0131 fig\u00fcr\u00fcyle kar\u015f\u0131la\u015fmak beklenmedik bir \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m yarat\u0131yor. \u00dcstelik bu fig\u00fcr bir m\u00fczede de\u011fil; Avrupa\u2019n\u0131n en turistik k\u00f6pr\u00fclerinden birinin tam ortas\u0131nda duruyor. \u00c7evresinde selfie \u00e7eken turistler, sokak m\u00fczisyenleri, ressamlar ve kalabal\u0131k aras\u0131nda y\u00fczy\u0131llard\u0131r beklemeye devam ediyor.<\/p>\n

Baz\u0131 sanat tarih\u00e7ileri, bu heykelin Avrupa\u2019n\u0131n kolektif haf\u0131zas\u0131nda Osmanl\u0131\u2019y\u0131 \u201c\u00f6teki\u201d olarak konumland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylerken baz\u0131lar\u0131 da fig\u00fcr\u00fcn \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede insani i\u015flendi\u011fini vurguluyor. Ger\u00e7ekten de heykelin \u00f6n\u00fcnde uzun s\u00fcre durunca ilk bak\u0131\u015fta g\u00f6r\u00fclen \u201cd\u00fc\u015fman T\u00fcrk\u201d alg\u0131s\u0131 biraz k\u0131r\u0131l\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc heykelt\u0131ra\u015f fig\u00fcre karikat\u00fcrize bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck y\u00fcklememi\u015f. Daha \u00e7ok d\u00f6nemin zihniyetini yans\u0131tan tarih\u00ee bir karakter gibi duruyor.<\/p>\n

Bug\u00fcn Charles K\u00f6pr\u00fcs\u00fc\u2019nde y\u00fcr\u00fcyen insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu bu detaylar\u0131 bilmiyor. Bir k\u0131sm\u0131 yaln\u0131zca foto\u011fraf \u00e7ekip ge\u00e7iyor. Ama heykelin hik\u00e2yesini \u00f6\u011frendikten sonra insan ayn\u0131 yere tekrar bak\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu eser yaln\u0131zca din\u00ee bir anlat\u0131dan ziyade Osmanl\u0131-Avrupa ili\u015fkilerinin, korkular\u0131n, propaganda dilinin ve k\u00fclt\u00fcrel merak\u0131n ta\u015fla\u015fm\u0131\u015f bir \u00f6zeti gibi.<\/p>\n

Belki de bu y\u00fczden Charles K\u00f6pr\u00fcs\u00fc\u2019ndeki \u201cT\u00fcrk Heykeli\u201d, Prag\u2019daki di\u011fer heykellerden daha uzun s\u00fcre ak\u0131lda kal\u0131yor.<\/p>\n

Sevin\u00e7 Terzio\u011flu<\/p>\n