2019 y\u0131l\u0131nda beyaz perdede g\u00f6sterime giren Joker filmi bir \u00e7ok Oscar \u00f6d\u00fcl\u00fc kazand\u0131. Klasik s\u00fcper kahraman filmlerinden olduk\u00e7a farkl\u0131 bir yap\u0131ma sahip oldu\u011fu i\u00e7in sinemaseverleri resmen ters k\u00f6\u015feye yat\u0131rd\u0131. Film sinema tarihinde yap\u0131lan en iyi psikodrama filmlerinden birisi, oyunculuklar yap\u0131m, g\u00f6rsel efektler, m\u00fczikler ba\u015ftan sona muntazam bir harmoni i\u00e7erisinde. \u00d6zellikle psikoloji alan\u0131na merakl\u0131 olanlar\u0131n Joker filmini mutlaka izlemesini tavsiye ederim.<\/p>\n
Filmde Joker karakterini Joaquin Phoenix oynuyor. Oynuyor dedi\u011fim laf\u0131n geli\u015fi, karakteri resmen ya\u015f\u0131yor ve bizlere de ya\u015fat\u0131yor. Filmde canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Arthur Fleck (Joker) karakterinin psikolojik analizine ge\u00e7meden \u00f6nce kendisi hakk\u0131nda k\u0131sa bilgi vermek istiyorum. Joaquin Phoenix filmlerinde \u00e7o\u011fu kez yaral\u0131, \u00f6rselenmi\u015f, i\u00e7sel \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 yo\u011fun, k\u0131r\u0131lgan, par\u00e7al\u0131 bir karakteri canland\u0131r\u0131yor. Phoenix \u2018\u2019Children of God\u2019\u2019 tarikat\u0131 i\u00e7inde duygusal ihmalin \u00e7ok s\u0131k oldu\u011fu, ac\u0131mas\u0131z, kat\u0131 bir ortamda b\u00fcy\u00fcyor. Hollywood\u2019un gelecek vaad eden oyuncular\u0131ndan biri olan karde\u015fi River Phoenix\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcne erken d\u00f6nemde tan\u0131kl\u0131k ediyor ve bu olaydan sonra Joaquin\u2019in kariyeri daha karanl\u0131k, daha psikodinamik a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olan rollere kay\u0131yor. Zaten Joaquin\u2019in kendi r\u00f6portajlar\u0131nda \u2018\u2019Rollerin i\u00e7inde kayboluyorum.\u2019\u2019, \u2018\u2019Benim i\u00e7in kimlik hep bulan\u0131kt\u0131.\u2019\u2019kurdu\u011fu c\u00fcmleler bir kimlik da\u011f\u0131lmas\u0131na i\u015faret ediyor.<\/p>\n
Filme tekrar geri d\u00f6nelim. Arthur Fleck (hen\u00fcz Joker\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015fmeden \u00f6nce) annesi ile beraber gelir d\u00fczeyi d\u00fc\u015f\u00fck, ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 k\u00f6t\u00fc olan bir b\u00f6lgede babas\u0131n\u0131n kim oldu\u011funu bilmeden b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr. Annesinin kar\u015f\u0131lanmam\u0131\u015f kendi ilgi ve de\u011fer g\u00f6rme, sevilme ihtiyac\u0131 Arthur Fleck\u2019in \u00e7ocukluktan itibaren hi\u00e7 aynalanmamas\u0131na neden olmu\u015ftur. Yani bak\u0131m vereni bir nevi \u00e7ocu\u011funun duygular\u0131n\u0131 yok saym\u0131\u015f g\u00f6rmezden gelmi\u015f, ald\u0131r\u0131\u015f etmemi\u015f, a\u011f\u0131r bir duygusal ihmalde bulunmu\u015ftur. Bu nedenle Arthur\u2019un b\u00fct\u00fcn film boyunca benli\u011finin delik de\u015fik oldu\u011funu, duygular\u0131n\u0131n parampar\u00e7a istikrars\u0131z \u015fekilde oradan oraya savruldu\u011funu g\u00f6rmekteyiz. Bu ebeveynin sevgi ve empati eksikli\u011fi Arthur\u2019un i\u00e7sel d\u00fcnyas\u0131nda iyi nesneler (bu insan da olabilir, kavramsal bir \u00f6\u011fe de olabilir) ve k\u00f6t\u00fc nesnelerin entegre olamamas\u0131na, annesine duydu\u011fu sevgi ve nefretin ayn\u0131 anda var ama birbirlerine temas edememesine dolay\u0131s\u0131yla zihinde derin bir iyi-k\u00f6t\u00fc yar\u0131\u011f\u0131na neden olmu\u015ftur. Arthur i\u00e7in bir \u015fey ya iyi ya tamamen k\u00f6t\u00fc olabilir veya iyi olan bir nesne bir anda yapt\u0131\u011f\u0131 bir eylem sonucunda tamamen k\u00f6t\u00fc s\u0131n\u0131f\u0131na ge\u00e7ebilir. Bu nedenle Arthur da ya tamamen iyi biri olmak istiyor (toplumun sevdi\u011fi topluma iyi gelen bir komedyen) veya tamamen k\u00f6t\u00fc biri olmak istiyor (toplumun korktu\u011fu Joker). Arthur\u2019un i\u00e7sel d\u00fcnyas\u0131nda orta alana, griye yer yok.<\/p>\n
Arthur\u2019un annesi (Penny Fleck) psikotik \u00f6zellikleri olan, narsisistik ihtiya\u00e7larla dolu, \u00e7ocu\u011funu \u201cger\u00e7ek bir \u00f6zne\u201d olarak de\u011fil \u201ckendi uzant\u0131s\u0131\u201d olarak g\u00f6ren, bak\u0131m veremeyen, ihmalk\u00e2r ve travmatize edilmi\u015f bir fig\u00fcr. Yani Arthur, annenin zihninde hi\u00e7 \u201cg\u00f6r\u00fclmeyen\u201d bir \u00e7ocuk. Bu \u015funa yol a\u00e7ar: \u00c7ocu\u011fun ya\u015fama haz\u0131rl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131, d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131 d\u00f6nemde idealize ederek tutunmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131 ebeveynine ait kavramsalla\u015ft\u0131rmas\u0131 allak bullak olur. Kendi varl\u0131\u011f\u0131, kendisini kavray\u0131\u015f\u0131 par\u00e7alara ayr\u0131l\u0131r. Anneyle kurulan ba\u011f travmatik oldu\u011fu i\u00e7in \u201c\u00f6fke + sevgi + ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k + nefret<\/em>\u201d birbirine kar\u0131\u015f\u0131r. Anne hem bak\u0131m veren hem travma kayna\u011f\u0131n\u0131n kendisi oldu\u011fu i\u00e7in psikodinamik kuramlara g\u00f6re bu kaotik ba\u011flanmaya neden olur. Ba\u011flanma fig\u00fcr\u00fc ayn\u0131 anda hem g\u00fcven hem tehlike ise \u00e7ocuk beyninde \u015fu sonu\u00e7 olur: D\u00fczenli ba\u011flanamaz, ka\u00e7ma yakla\u015fma d\u00f6ng\u00fcs\u00fcne girer, \u00f6znel ger\u00e7eklik par\u00e7alan\u0131r, kimlik s\u00fcreklili\u011fi bozulur. Arthur tam olarak budur. Annesine hem yaslan\u0131r hem korkar hem nefret eder hem idealize eder. Annesi onun ac\u0131s\u0131n\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131ramaz, d\u00fczenleyemez, duygusal kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131k sa\u011flayamaz. Bu ortamda \u00e7ocuk \u015f\u00f6yle hisseder: \u2018\u2019Benim duygular\u0131m tehlikeli, ben tehlikeliyim.\u2019\u2019 <\/em>Yeti\u015fkinlikte ise bu a\u015f\u0131r\u0131 terk edilme duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131, idealize\u2013de\u011fersizle\u015ftirme d\u00f6ng\u00fcs\u00fc, sosyal d\u00fcnyay\u0131 tehdit olarak alg\u0131lama, kendi otistik d\u00fcnyas\u0131na \u00e7ekilme fantazisine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Filmde Sophie ile olan hayal ili\u015fki sahneleri, kaotik ba\u011flanman\u0131n yeti\u015fkin ili\u015fkilerindeki tam kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n Winnicott\u2019a g\u00f6re Arthur\u2019un ya\u015fant\u0131s\u0131: \u201cYeterince iyi bir anne fig\u00fcr\u00fc yok.\u201d Annesi aynalamaz, duygusunu d\u00fczenlemez, \u00e7ocu\u011funu ta\u015f\u0131yamaz, onu oldu\u011fu gibi g\u00f6rmez. B\u00f6yle olunca \u00e7ocuk \u015fu deneyimi ya\u015far: \u201cGer\u00e7ek benli\u011fim d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131karsa kimse onu kar\u015f\u0131lamaz.\u201d <\/em>Sonu\u00e7ta sahte benlik olu\u015fur. Joker d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc asl\u0131nda bu sahte benliktir. Bion\u2019a g\u00f6re Anne Arthur\u2019un duygular\u0131n\u0131 i\u00e7ine al\u0131p geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcremiyor<\/i><\/em>. Bu nedenle Arthur\u2019un i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131nda: korku \u2192 daha b\u00fcy\u00fck korku olarak geri d\u00f6n\u00fcyor, \u00f6fke \u2192 par\u00e7alanm\u0131\u015f \u00f6fke oluyor, utan\u00e7 \u2192 ezici bir kendilik k\u0131r\u0131lmas\u0131 yarat\u0131yor.<\/p>\n Filmde komedyen Murray Franklin (Robert De Niro) karakteri Arthur i\u00e7in idealle\u015ftirilmi\u015f nesne ve baba fig\u00fcr\u00fc yerine ge\u00e7ecek temsildir. Arthur, Murray\u2019de annesinin kar\u015f\u0131layamad\u0131\u011f\u0131 ayna tutma, de\u011ferli hissetme, g\u00f6r\u00fclme, takdir edilmeyi aramaktad\u0131r. Fakat Murray Arthur ile alay etmekte, d\u0131\u015flamakta, onu tuhaf bir vaka olarak g\u00f6rmektedir. Bu Arthur\u2019un kendilik \u00f6rg\u00fctlenmesini a\u011f\u0131r derecede yaralayacak olaylardan biridir. Arthur\u2019un ya\u015fama tutunmada \u00f6zde\u015fim kurma giri\u015fimin bu \u015fekilde travmatize edilerek reddi ciddi bir \u00f6fke yarat\u0131r. Murray\u2019in komedi sahnesinde silahla kafas\u0131nda vurmadan \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fi s\u00f6z \u2018\u2019Beni g\u00f6rmedin \u015fimdi seni yok ederek var olaca\u011f\u0131m.\u2019\u2019<\/p>\n Arthur bireysel bir vaka gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ama toplum onun i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n devam\u0131d\u0131r. Toplum onun \u201ck\u00f6t\u00fc nesnesidir.\u201d \u0130nsanlar ona palya\u00e7olu\u011fu lay\u0131k g\u00f6rm\u00fc\u015f ancak onu dahi hazmedememi\u015f, haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vizleri tahrip etmekte, n\u00f6rolojik bir durumdan dolay\u0131 istemsizce olan g\u00fclmeleri i\u00e7in y\u00fcz\u00fcne t\u00fck\u00fcrmekte, canlar\u0131 isteyince d\u00f6vmekte, g\u00fc\u00e7leri yetebildi\u011fi i\u00e7in tecav\u00fcze yeltenmektedir. Gotham \u015fehrinde ekonomik buhran \u00e7ok derindir, herkes birbirine patlamaya haz\u0131r bomba gibidir. Arthur\u2019un psikiyatriste gitti\u011fi terapi seanslar\u0131n\u0131n \u00f6dene\u011fi, kamu kaynaklar\u0131 taraf\u0131ndan kesintiye u\u011frar. Psikolog\/psikiyatrist Arthur\u2019u ba\u015ftan savma dinlemeye ba\u015flar. \u0130la\u00e7lar\u0131n\u0131 verip muayeneleri ge\u00e7i\u015ftirir. Arthur\u2019un bu \u015fekilde s\u00fcrekli hor g\u00f6r\u00fclmesi i\u00e7sel \u201ck\u00f6t\u00fc nesne\u201dyi tekrar uyand\u0131r\u0131r. Arthur\u2019un bulundu\u011fu toplumda gelir e\u015fitsizli\u011fi y\u00fcksek, sosyal devlet \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f, zengin-yoksul ayr\u0131m\u0131 devasa boyutlara ula\u015fm\u0131\u015f, herkes \u00f6fkeli, gergin, agresif, herkes herkesin d\u00fc\u015fman\u0131 atmosferi var. Klein\u2019\u0131n s\u00f6yledi\u011fi gibi: D\u0131\u015f d\u00fcnya kaotik oldu\u011funda, i\u00e7 d\u00fcnya da daha kaotik alg\u0131lan\u0131r. Toplum \u015fiddeti normalle\u015ftiriyor<\/u>: Metroda zengin gen\u00e7lerin sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131, televizyonda alay k\u00fclt\u00fcr\u00fc, sokakta \u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc olan kazan\u0131r\u201d d\u00fczeni, herkesin birbirine tahamm\u00fcls\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc\u2026 Sonu\u00e7: Arthur k\u00f6t\u00fc olanla birle\u015ferek ilk kez g\u00fc\u00e7l\u00fc hisseder. \u201cJoker\u201din do\u011fumu toplumsal travman\u0131n bireysel travmayla eklemlenmesidir.<\/em><\/p>\n Arthur kimse taraf\u0131ndan fark edilmez: sokakta g\u00f6r\u00fcnmez, i\u015fte g\u00f6r\u00fcnmez, annesi dahi onu g\u00f6rmez, babas\u0131 yerine koymak istedi\u011fi Murray bile onu sadece alay etmek i\u00e7in fark eder. Bu, kendilik psikolojisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan en a\u011f\u0131r yaralardan biridir. Kohut\u2019a g\u00f6re: \u0130nsan g\u00f6r\u00fclmedi\u011finde \u201ckendilik s\u00fcreklili\u011fi\u201d \u00e7\u00f6ker. Arthur devaml\u0131 \u201cyokmu\u015f gibi\u201d hissetti\u011fi i\u00e7in i\u00e7inden \u00e7\u0131kan mesaj: \u201cVarsam, bir iz b\u0131rakmam gerek.\u201d <\/em>Toplum ona yer vermeyince Arthur \u015fiddet \u00fczerinden yer a\u00e7ar. <\/b><\/em><\/strong>Toplumun verdi\u011fi tek rol \u201c\u00f6c\u00fc\u201d ise ki\u015fi o rol\u00fc sahiplenebilir.<\/p>\n Filme dair en \u00e7arp\u0131c\u0131 k\u0131s\u0131mlardan birisi ve dikkatli yorumlanmas\u0131 gereken nokta ise \u015fudur: Film bize bir katille veya antisosyal e\u011filimleri olan biriyle empati yapmam\u0131z gerekti\u011fi mesaj\u0131n\u0131 vermiyor. Filmde empati yapmam\u0131z gereken k\u0131s\u0131m Arthur gibi yaral\u0131 insanlar\u0131n yaras\u0131na tuz basmamak, bu insanlar\u0131 potansiyel sosyapatlara \u00e7evirmemek. Zaten film boyunca Arthur\u2019a \u00fcz\u00fcl\u00fcr\u00fcz, ama onu bir t\u00fcrl\u00fc sevemeyiz. Yak\u0131nl\u0131k hissedemeyiz, sampati duyar\u0131z ama ba\u011flanamay\u0131z. Seyirci yoksunlu\u011fu, Arthur\u2019da eksik b\u0131rak\u0131lan \u015feyleri sezinler, ona ger\u00e7ekten ac\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc ac\u0131s\u0131 ger\u00e7ektir. Joker karakteri \u201cdo\u011fu\u015ftan k\u00f6t\u00fc bir insan de\u011fil\u2019\u2019, travman\u0131n ve bak\u0131m yoksunlu\u011funun \u015fekillendirdi\u011fi bir patolojik kendilik organizasyonudur.<\/em><\/p>\n Son paragrafa ge\u00e7meden \u00f6nce Arthur\u2019un i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131na \u0131\u015f\u0131k tutan filmdeki unutulmaz birka\u00e7 repli\u011fi de payla\u015fmak istiyorum:<\/p>\n –<\/em> \u201cHayat\u0131m boyunca ger\u00e7ekten var olup olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 bilemedim. Ama art\u0131k biliyorum\u2026 \u0130nsanlar fark etmeye ba\u015flad\u0131.\u201d (Joker\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde)<\/em><\/p>\n – \u00d6l\u00fcm\u00fcm\u00fcn, hayat\u0131mdan daha \u00e7ok i\u015fe yarayaca\u011f\u0131n\u0131 umut ediyorum.\u201d<\/em><\/p>\n \u201c\u0130nsanlar beni d\u0131\u015far\u0131dan g\u00f6r\u00fcnce deli oldu\u011fumu san\u0131yorlar. Ama asl\u0131nda i\u00e7imde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m \u015feyler d\u0131\u015far\u0131dan \u00e7ok daha k\u00f6t\u00fc.\u201d<\/em><\/p>\n \u201c\u0130nsanlardan tek bir \u015fey istiyorum: Biraz nezaket.\u201d<\/i><\/em><\/p>\n \u015eiddet bir sarmald\u0131r. Ba\u015flad\u0131 m\u0131 \u00f6n\u00fcn\u00fc almak zordur. Ve \u015fiddet bir sonu\u00e7tur, sebepleri vard\u0131r. Film \u015fiddeti me\u015frula\u015ft\u0131rm\u0131yor, k\u00f6k nedenlerini a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Bu filmin izd\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019nin sokaklar\u0131na, metropollerine, arka mahallerine yans\u0131m\u0131\u015f durumda. Bir insan\u0131n karanl\u0131\u011f\u0131 bazen kendi do\u011fumundan de\u011fil, g\u00f6rmezden gelindi\u011fi yerlerden filizlenir. Toplum empatisini yok etti\u011finde kendi anti-sosyallerini yarat\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 2019 y\u0131l\u0131nda beyaz perdede g\u00f6sterime giren Joker filmi bir \u00e7ok Oscar \u00f6d\u00fcl\u00fc kazand\u0131. Klasik s\u00fcper…<\/p>\n","protected":false},"author":37,"featured_media":3066,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"om_disable_all_campaigns":false,"_uag_custom_page_level_css":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[21],"tags":[],"ppma_author":[221],"class_list":["post-3065","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sinematelevizyon"],"yoast_head":"\n