Osmanl\u0131 d\u00f6neminde do\u011fmu\u015f Cumhuriyet d\u00f6nemini de idrak etmi\u015f bir \u00e7ok insan gibi Naz\u0131m Hikmet\u2019in de bu tarz \u015fiirleri vard\u0131r. C\u00fcmlemizi genelle\u015ftirebiliriz: XX. Y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda Osmanl\u0131 toplumunda ya\u015fayan her \u015fairin konu ile ilgili \u015fiirleri vard\u0131r. Bunun birinci sebebi bizim edebiyat\u0131m\u0131z\u0131 besleyen ana damarlardan birinin tekke olu\u015fudur. \u0130kinci sebep Yunus Emre ba\u015fta olmak \u00fczere T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n zirve \u015fahsiyetleri bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn i\u00e7inde yeti\u015fmi\u015flerdir. Naz\u0131m Hikmet i\u00e7in bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc sebep ise Mevlevi dervi\u015fi olan Mehmet Naz\u0131m Pa\u015fa dedesidir.<\/p>\n
1840- 1926 tarihleri aras\u0131nda ya\u015fayan Naz\u0131m Pa\u015fa bir \u00e7ok ilde g\u00f6rev yapm\u0131\u015f olan bir Osmanl\u0131 valisidir. Son g\u00f6revi Selanik valili\u011fidir. Torunu Naz\u0131m orada 1902 de do\u011fmu\u015ftur. Din\u00ee tasavvuf\u00ee k\u00fclt\u00fcrle ilgili Arap\u00e7a, Fars\u00e7a\u2019dan terc\u00fcmeleri olan Naz\u0131m Pa\u015fa da \u015fairdir .<\/p>\n
B\u00f6yle bir aile ortam\u0131nda b\u00fcy\u00fcyen torunun, ilk \u015fiirlerinin bu mecrada olmas\u0131nda \u015fa\u015f\u0131lacak bir \u015fey yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, Selanik Mevlevihane’si ba\u015fta olmak \u00fczere ilahiler e\u015fli\u011finde derg\u00e2hlar\u0131n lah\u00fbti atmosferinde yap\u0131lan zikirlerin canl\u0131 \u015fahididir. Ama gen\u00e7lik d\u00f6neminde ba\u015fka aray\u0131\u015flar onu farkl\u0131 noktalara ta\u015f\u0131yacak, \u201cmuhalif olma\u201d karakteri onun ba\u015f\u0131na zaman zaman i\u015fler a\u00e7acakt\u0131r.<\/p>\n
\u0130deolojik dalgalanmalar bir tarafa \u015fiirden anlayan herkes onun b\u00fcy\u00fck \u015fairlerimizden biri oldu\u011funu itiraf eder. \u015eairin bu ilk \u015fiirlerini g\u00f6rmezden gelme hakk\u0131m\u0131z yoktur. Baz\u0131 \u015fairler ilk \u015fiirlerini inkar ederler, bilinmesini istemezler. Bu tav\u0131r da do\u011fru de\u011fildir. \u0130nsan ya\u015farken ray de\u011fi\u015ftirebilir. Ama maziyi inkar etmeye gerek yok .<\/p>\n
1921 tarihli \u015fu d\u00f6rtl\u00fc\u011f\u00fc Mehmet Akif\u2019i \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor:<\/p>\n
Ya Rabbi baht\u0131m\u0131z ne kadar kara<\/p>\n
Biraz da nurunu yak bu diyara<\/p>\n
Bir \u0131\u015f\u0131k bu sonsuz karanl\u0131klara<\/p>\n
Ya Rabbi baht\u0131m\u0131z ne kadar kara<\/p>\n
Ayn\u0131 y\u0131l yaz\u0131lan \u015fu m\u0131sralar Necip Faz\u0131l\u2019\u0131n de\u011fil onundur:<\/p>\n
Gel ey imanl\u0131 gen\u00e7lik, gel ey beklenen gen\u00e7lik<\/p>\n
Gel ki Anadolu\u2019da senin b\u00fck\u00fclmez \u00e7elik<\/p>\n
\u0130man\u0131na azmine \u00fcmit ba\u011flayanlar var<\/p>\n
Fatih ve \u0130stanbul sevgisini, Sekizy\u00fczelliyedi isimli \u015fiirinde Yahya Kemal \u2018e benzer bir \u00fcslupla dile getirirken son m\u0131sralar\u0131nda Ayasofya da var:<\/p>\n
\u2026<\/p>\n
Hak yerine getirdi en b\u00fcy\u00fck niyaz\u0131n\u0131<\/p>\n
K\u0131ld\u0131 Ayasofya\u2019da ikindi namaz\u0131n\u0131<\/p>\n
\u0130\u015fte o g\u00fcnden beri T\u00fcrk\u2019\u00fcn mal\u0131 \u0130stanbul<\/p>\n
Ba\u015fkas\u0131n\u0131n olursa y\u0131k\u0131lmal\u0131 \u0130stanbul.<\/p>\n
Dedesine ithaf etti\u011fi \u015fiirde bir tekke atmosferinin \u015fairin ruhuna sundu\u011fu mistik derinli\u011fin net foto\u011fraf\u0131 vard\u0131r:<\/p>\n
DERGAHIN KUYUSU<\/p>\n
B\u00fcy\u00fckbabama<\/p>\n
Ne i\u00e7li bir dua, ne i\u00e7ten bir ah,<\/p>\n
Uyuyor selviler alt\u0131nda dergah!.<\/p>\n
Ka\u00e7 kere g\u00f6nl\u00fcm\u00fc dinledi bu yer.<\/p>\n
Tek t\u00fck kandillerde yorgun alevler<\/p>\n
Titriyor gecenin sert r\u00fczgar\u0131yla.<\/p>\n
Gece sanki s\u00f6nen y\u0131ld\u0131zlar\u0131yla<\/p>\n
G\u00f6lgeli dergah\u0131n dolmu\u015f i\u00e7ine..<\/p>\n
Bir inilti, bir ses\u2026 Bu yalvar\u0131\u015f ne?<\/p>\n
Ya Rabbi,ne i\u00e7ten an\u0131ld\u0131 ad\u0131n!..<\/p>\n
\u201c\u00d6lmeden \u00f6l!\u201ddiyen bir itikad\u0131n<\/p>\n
G\u00f6n\u00fclden duyarak ulu sesini ,<\/p>\n
Ruha \u015fifa sunan felsefesini,<\/p>\n
Biri zikrediyor derg\u00e2hta i\u015fte.<\/p>\n
G\u00f6klere y\u00fckselen bu inleyi\u015fte<\/p>\n
Elemi gizlidir bir \u00e2h u v\u00e2h\u0131n.<\/p>\n
\u00c7oktan dervi\u015fleri yatt\u0131 derg\u00e2h\u0131n..<\/p>\n
Bu yalvaran kimdir, kim bu zikreden?<\/p>\n
Yoksa a\u011fl\u0131yor mu g\u00f6nl\u00fcm bilmeden!<\/p>\n
G\u00f6n\u00fcl! Bu inilti senden mi geldi?<\/p>\n
Hay\u0131r, i\u015fte o ses yine y\u00fckseldi,<\/p>\n
Yine yalvar\u0131yor, yine a\u011fl\u0131yor<\/p>\n
G\u00f6z\u00fcm\u00fc dumandan eli ba\u011fl\u0131yor<\/p>\n
\u0130\u00e7imde yak\u0131lan bir buhurdan\u0131m\u2026<\/p>\n
Vuru\u015fu duruyor kalbimde kan\u0131m.<\/p>\n
Bir hayalet oldu yanan benli\u011fim:<\/p>\n
Bu kuvvetli ruh kim? Bu zikreden kim?<\/p>\n
Kim bu varl\u0131\u011f\u0131m\u0131 kendine \u00e7eken?<\/p>\n
\u015eimdi bir zulmette g\u00f6lge gibi ben<\/p>\n
O yalvaran sese ilerliyorum<\/p>\n
\u201cBenli\u011fim \u00f6lmeden \u00f6ld\u00fc\u201d diyorum\u2026<\/p>\n
B\u00f6yle y\u00fcr\u00fcyerek ge\u00e7tik\u00e7e her an,<\/p>\n
gitgide geliyor sesi yak\u0131ndan<\/p>\n
git gide sinerken ben g\u00f6lgelere<\/p>\n
Yorgun ayaklar\u0131m \u00e7arpt\u0131 bir yere.<\/p>\n
Titredim bir ta\u015fa ani temasla,<\/p>\n
\u00d6mr\u00fcmde bu kadar korkmad\u0131m asla:<\/p>\n
Sanki ta kalbimi bir b\u0131\u00e7ak yard\u0131\u2026<\/p>\n
\u00d6n\u00fcmde bir k\u00fcme karanl\u0131k vard\u0131.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131m\u0131 bir an unuttum<\/p>\n
Yava\u015f\u00e7a e\u011filip o yeri tuttum.<\/p>\n
Dergah kuyusunun duvar\u0131yd\u0131 bu..<\/p>\n
Yeniden benzimi sarartt\u0131 korku.<\/p>\n
Burdan geliyordu o iniltiler!<\/p>\n
G\u00f6n\u00fclde titrerken \u015f\u00fcpheli bir yer<\/p>\n
Allah\u2019a yalvaran Allah\u2019\u0131n ad\u0131<\/p>\n
Beynimin i\u00e7inde bir u\u011fuldad\u0131.<\/p>\n
Sanki bir dakika \u00e7arpmad\u0131 kalbim<\/p>\n
Ey ulu Allah’\u0131m, Ey ulu Rabbim!<\/p>\n
Kuyuda zikreden , a\u011flayan kimdi?<\/p>\n
\u0130\u00e7ine e\u011fildim\u2026 Anlad\u0131m \u015fimdi:<\/p>\n
\u0130sm-i Celalini candan and\u0131k\u00e7a,<\/p>\n
Yer yer y\u00fckselerek \u00e7alkaland\u0131k\u00e7a,<\/p>\n
Kuyunun zulmette parlayan suyu\u2026<\/p>\n
Kuyu zikrediyor, a\u011fl\u0131yor kuyu!..<\/p>\n
*<\/p>\n
MEVL\u00c2N\u00c2\u2019NIN M\u00dcR\u0130D\u0130<\/p>\n
Mevlev\u00ee bir dedenin torunu en \u00e7ok kimi sevebilir?<\/p>\n
Sararken aln\u0131m\u0131 yoklu\u011fun tac\u0131<\/p>\n
Silindi g\u00f6n\u00fclden ne\u015feyle ac\u0131<\/p>\n
Kalbe muhabbette buldum ilac\u0131<\/p>\n
Ben de m\u00fcridinim i\u015fte Mevlana<\/p>\n
Ebede set \u00e7eken zulmeti deldim<\/p>\n
A\u015fk\u0131 i\u00e7ten duydum, ar\u015fa y\u00fckseldim<\/p>\n
Kalpten temizlendim, huzura geldim<\/p>\n
Ben de m\u00fcridinim i\u015fte Mevlana<\/p>\n
\u015eairin Vasiyyeti Yerine Geldi mi?<\/p>\n
\u2026<\/p>\n
Siz ey bizi sevenler istemezseniz bunu<\/p>\n
\u0130stemezseniz e\u011fer b\u00f6yle gam \u00e7ekmemizi<\/p>\n
Doymadan \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz Anadolu\u2019da bizi<\/p>\n
Evliyalar mezar\u0131 tepelere g\u00f6m\u00fcn\u00fcz<\/p>\n
Bir \u015fefaat\u00e7i bulur ahirette g\u00f6nl\u00fcm\u00fcz<\/p>\n
Not: Bu yaz\u0131 Prof. Dr. Mustafa Kara’dan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Osmanl\u0131 d\u00f6neminde do\u011fmu\u015f Cumhuriyet d\u00f6nemini de idrak etmi\u015f bir \u00e7ok insan gibi Naz\u0131m Hikmet\u2019in de…<\/p>\n","protected":false},"author":22,"featured_media":2404,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"om_disable_all_campaigns":false,"_uag_custom_page_level_css":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[179],"tags":[],"ppma_author":[199],"class_list":["post-2402","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arastirmalar"],"yoast_head":"\n