“Ge\u00e7ti\u011fimiz yaz… \u00c7iftlikte k\u00f6y tipi bir ofisim var benim. Orada \u00e7ay – kahve i\u00e7eriz ziyaret\u00e7ilerimizle, gelenler bilir… Manisa – Ala\u015fehir’den gen\u00e7 bir k\u0131z geldi oraya. \u0130\u015fte sohbet etmek, haddime de\u011fil ama benden biraz ak\u0131l almak, \u015fu bu… \u015eu anda da okuyordur eminim bu sat\u0131rlar\u0131, dar\u0131lmaca, g\u00fccenmece yok… Yanl\u0131\u015f\u0131 g\u00f6rmezden gelmek hi\u00e7bir i\u015fe yaram\u0131yor. G\u00f6rmek ve d\u00fczeltmek gerek…
\nGen\u00e7 k\u0131z\u0131n babas\u0131, Ala\u015fehir’de \u00e7ekirdeksiz \u00fcz\u00fcm \u00fcreticisi. O b\u00f6lgedeki tar\u0131mdan konu\u015ftuk. \u00c7ekirdeksiz \u00fcz\u00fcmde deh\u015fet verici \u00f6l\u00e7\u00fclerde kullan\u0131lan tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131ndan, damla sulama ile verilen glikozdan filan. Babas\u0131 da ayn\u0131 \u015fekilde yeti\u015ftiriyormu\u015f. Att\u0131\u011f\u0131 ila\u00e7lardan baba da hasta olmu\u015f bu arada.
\nDedim ki, “Neden b\u00f6yle yap\u0131yorsunuz bu tar\u0131m\u0131?” “B\u00f6lgenin ger\u00e7e\u011fi bu,” gibi bir \u015fey s\u00f6yledi. Tam hat\u0131rlam\u0131yorum s\u00f6zc\u00fckleri, yalan olmas\u0131n ama a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 maksimize etmek, \u00fcz\u00fcm\u00fcn \u00fczerinde b\u00f6cek lekesi vesaire b\u0131rakmamak zorunda olduklar\u0131n\u0131 anlatt\u0131. Halci jargonu ile yazacak olursam, turfanda, yani sentetik olarak glikoz ile tat verilmi\u015f birinci s\u0131n\u0131f \u00fcz\u00fcm hasat etmeleri gereklili\u011fi… \u00dcr\u00fcn turfanda girdi\u011finde fiyat bir misli artar. Olay sadece paraya ba\u011flan\u0131yor sizin anlayaca\u011f\u0131n\u0131z…
\nBilmedi\u011fim ger\u00e7ekler de\u011fil k\u0131z\u0131n anlatt\u0131klar\u0131. \u015ea\u015f\u0131rmad\u0131m yani, ama bozuldum hafiften. Bilen de bilir beni, dan dun konu\u015furum pek \u00e7ekinmeden. Dedim ki, “Peki bu i\u015fin vicdani y\u00f6n\u00fc ne olacak? Neticede \u00e7ekirdeksiz kuru \u00fcz\u00fcmleri en \u00e7ok sevenler, t\u00fcketenler de ufac\u0131k \u00e7ocuklar… Ben baban\u0131 iyi ve iyiyi hak eden biri olarak g\u00f6remiyorum.” Bu kez de gen\u00e7 k\u0131z bozuldu haliyle… Bana s\u00f6yledi\u011fi \u015fu oldu, noktas\u0131na virg\u00fcl\u00fcne dokunmadan: “Benim babam, evet, sa\u011fl\u0131ks\u0131z tar\u0131m yap\u0131yor. Bunun nelere sebep olaca\u011f\u0131n\u0131 da biliyor ama babam esas\u0131nda \u00e7ok iyi bir insand\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar\u0131 beni \u0130stanbul’da okutmak i\u00e7in yap\u0131yor.” Dedim ki, “Pes!” Muhakeme bu, izan bu, netice bu.
\nAkl\u0131 ba\u015f\u0131nda bir \u00fclkede, ancak kamera \u015fakas\u0131 olarak sunulabilecek her \u015feyin bizde tamamen ger\u00e7ek olmas\u0131, dahas\u0131 kan\u0131ksanm\u0131\u015f olmas\u0131 bir bana m\u0131 tuhaf geliyor?..
\nGe\u00e7ti\u011fimiz hafta i\u00e7inde de E\u011firdir G\u00f6l\u00fc’ne dair bir belgesel izledim. Dalg\u0131\u00e7lar g\u00f6le dal\u0131yor, \u00e7ekiyorlar, s\u00fcm\u00fcks\u00fc bir madde dibi kaplam\u0131\u015f, g\u00f6ldeki ya\u015fam\u0131n %80’i yok olmu\u015f, kalan %20 bal\u0131k ise tutuluyor. Sat\u0131l\u0131yor. Yeniliyor. \u015euursuzlu\u011fun \u00e7ok \u00f6tesinde, adeta bir delilik hali… Temel sebep g\u00f6l\u00fcn \u00e7evresinde yap\u0131lan elma yeti\u015ftiricili\u011fi. Daha do\u011frusu elma a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131 senede 30 kere ila\u00e7layan vicdan yoksunu \u00fcreticiler, topra\u011fa s\u0131zan ve g\u00f6l\u00fc besleyen yer alt\u0131 sular\u0131na kar\u0131\u015fan zehir… \u0130zlerken vallahi beynim zonklad\u0131. Pamuk y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131nda uyuyan \u00e7ocuklar\u0131n zirai ila\u00e7tan \u00f6lmesi mi dersiniz, Fethiye’de portakal ila\u00e7l\u0131yorum derken onkoloji servislerine y\u0131\u011f\u0131lan \u00e7ift\u00e7ileri mi… Antalya seralar\u0131nda domates tar\u0131m\u0131 yap\u0131yorum derken t\u00fcnelin sonundaki \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 g\u00f6renleri mi ya da?..
\n\u00c7ift\u00e7i masum de\u011fil. \u00c7ift\u00e7i ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyor. \u00c7ift\u00e7i bunu zoraki yapmad\u0131 – yapm\u0131yor ve hi\u00e7 kimse bunu \u00e7ift\u00e7iye zorla dayatm\u0131yor. \u00c7ift\u00e7inin \u00f6n\u00fcne, \u00e7ok “Vicdan m\u0131 yoksa daha \u00e7ok para m\u0131?” diye bir soru geliyor ve \u00e7ift\u00e7i gayet ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda olarak, sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n gayet fark\u0131nda olarak se\u00e7imini yap\u0131yor. Yeni de de\u011fil. 1950’lerden beri…
\nDDT’yi hat\u0131rlars\u0131n\u0131z. En yo\u011fun uygulanan b\u00f6lge Adana idi. DDT – BHS kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131n binlerce tonu u\u00e7aklardan at\u0131ld\u0131. Ar\u0131lar, b\u00f6cekler, fareler, ku\u015flar… Her \u015fey bu tozlama alt\u0131nda can verdi. Oysa kurdu yiyen b\u00f6cekler, b\u00f6cekleri yiyen ku\u015flar, b\u00f6cek yumurtalar\u0131n\u0131 yiyen fareler, fareleri yiyen y\u0131lanlar derken muhte\u015fem bir ekolojik denge s\u00fcr\u00fcyordu. Toprak bereketli idi ve ilaca ihtiya\u00e7 oldu\u011funa dair hi\u00e7bir emare de yoktu. A\u00e7 g\u00f6zl\u00fcl\u00fck ile, daha \u00e7ok ve daha \u00e7ok para h\u0131rs\u0131 ile hepsi alt\u00fcst oldu.
\nAyn\u0131s\u0131 Karadeniz’de oldu. Karadeniz halk\u0131 \u00f6nceleri devletin s\u00fcbvanse etti\u011fi f\u0131nd\u0131k kurdu ilac\u0131na itiraz etti. Zirai m\u00fccadele memurlar\u0131n\u0131 tarlaya sokmad\u0131. \u0130la\u00e7 at\u0131l\u0131nca ar\u0131lar, b\u00f6cekler, sonra b\u00f6ce\u011fi yiyen her \u015fey \u00f6l\u00fcyor dediler. Korkmu\u015flard\u0131. Sonra desteklemeler, bir yandan T\u00fcrk f\u0131nd\u0131\u011f\u0131na ilgi, bir yandan artan f\u0131nd\u0131k talebi, y\u00fckselen fiyatlar filan derken ne olduysa oldu, \u00fcreticiler vicdan ver c\u00fczdan aras\u0131ndaki se\u00e7imi kolayca yapt\u0131. F\u0131nd\u0131k kurdu ilac\u0131na, hem de hamuduyla ge\u00e7i\u015f yap\u0131ld\u0131. 1986’da \u00c7ernobil de buna mum dikti ve benim Karadeniz f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ile i\u015fim o g\u00fcn bitti. Ne o\u011flum Can, ne k\u0131z\u0131m \u0130pek; Karadeniz f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 yemedi. O g\u00fcnden bug\u00fcne de, ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131 Karadeniz’de hi\u00e7 azalmad\u0131. \u0130smi de\u011fi\u015fti, form\u00fcl\u00fc de\u011fi\u015fti ama ila\u00e7lama a\u015fk\u0131 hi\u00e7 de\u011fi\u015fmedi. \u015eimdilerde a\u011fa\u00e7 altlar\u0131nda round-up kullan\u0131l\u0131yor. Topra\u011f\u0131 k\u0131zartan da odur.
\nBu paragrafa Karadeniz \u00fcreticilerinden birka\u00e7 k\u0131nama, bir – iki de dava gelecektir, gelsin. Tepkiyi do\u011fru yere y\u00f6neltmelerini tavsiye ederim. Zehirlenmeyi reddediyor oldu\u011fum i\u00e7in su\u00e7lu ben olamam san\u0131yorum…
\n\u0130la\u00e7lama her yerde, her b\u00f6lgede devam etti. Ege’de \u00f6nce t\u00fct\u00fcn ilac\u0131 ba\u015flad\u0131. T\u00fct\u00fcn bitti. Sonra Ovas\u0131’nda pamuk ile start verildi. \u015eimdilerde de pamuk yerine tamamen GDO’lu m\u0131s\u0131r kayn\u0131yor bu b\u00f6lgeler. Yo\u011furttan s\u00fcte, bisk\u00fcviden baklavaya her \u015feye zerk olup sizi – bizi hasta ediyor. Fethiye’de, Antalya’da, Mersin’de, G\u00fcm\u00fcld\u00fcr ve Seferihisar’da z\u0131r\u0131l z\u0131r\u0131l narenciye ila\u00e7lamas\u0131 en vah\u015fi hali ile ilerliyor. Yavuz Dizdar ve arkada\u015flar\u0131n\u0131 zehirleyen portakal\u0131n hikayesini okumu\u015fsunuzdur… \u0130\u015fte o durum…
\n“E ne var? Tar\u0131m ilac\u0131 her yerde kullan\u0131l\u0131yor,” diyorlar. K\u0131smen do\u011frudur. \u00d6rne\u011fin \u00e7ok \u00f5nem verdikleri “Avrupa’da da kullan\u0131l\u0131yor” \u00f6rne\u011fi ger\u00e7ektir. Ama \u00e7ok \u00f6nemli farklar vard\u0131r. Tar\u0131m ilac\u0131, Avrupa’da re\u00e7ete ile verilir. Adam o sene ka\u00e7 adet marul dikti\u011fini ilgili devlet kurumuna bildirir ve bu devlet\u00e7e denetlenir. Sonra devlet bir hesaplama yapar, dikilen marula g\u00f6re tam gelecek \u00f6l\u00e7\u00fcde tar\u0131m ilac\u0131 re\u00e7etesi yazar ve \u00e7ift\u00e7iye verir. \u00c7ift\u00e7i bu re\u00e7ete ile ilac\u0131 temin eder ve re\u00e7eteye uygun bi\u00e7imde kullan\u0131r. \u00dczerine fikir y\u00fcr\u00fctmez. Kural ne ise kurala uyar.
\nBizde, tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc T\u00fcrk \u00e7ift\u00e7isine emanettir. 100 litre suya 10 gram at\u0131lacak diyelim. 10 gram, bizim \u00e7ift\u00e7inin g\u00f6z\u00fcne elbette az g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bak\u0131yor ilac\u0131n bidonu da \u00fc\u00e7 para bir \u015fey… Yallah boca… Hasattan belirli bir s\u00fcre \u00f6nce ilac\u0131n kesilmesi kural\u0131 imi\u015f bilmem ne imi\u015f… Onlar Avrupa i\u015fi…
\nDDT, b\u00f6cekler \u00fczerindeki g\u00fc\u00e7l\u00fc toksik etkisi ile 1948’de Nobel \u00f6d\u00fcl\u00fc ald\u0131. Hayvanlar i\u00e7in son derece tehlikeli oldu\u011fu ve do\u011fadaki besin zincirini bozdu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131nca da 1970’lerde yasakland\u0131. Yasaklan\u0131\u015f\u0131ndan 10 sene kadar sonra nihayet bizim de akl\u0131m\u0131z ba\u015f\u0131m\u0131za geldi ve bizde de yasakland\u0131. Ancak kasabalarda DDT’nin yasakland\u0131\u011f\u0131 anonsu ge\u00e7ince zirai ila\u00e7\u00e7\u0131larda ne kadar DDT varsa \u00e7ift\u00e7i tamam\u0131n\u0131 toplad\u0131. \u00dc\u00e7er senelik daha stok yapt\u0131lar. H\u00e2l\u00e2 da merdiven alt\u0131, benzer form\u00fcller ile devam ediyor. Topraktan derelere, denizlere kar\u0131\u015f\u0131yor. Denizde tutulmu\u015f bal\u0131kta dahi \u00e7\u0131k\u0131yor.
\nD\u00f6rt koldan ila\u00e7lan\u0131yoruz. D\u00f6rt koldan zehirleniyoruz.
\nPamu\u011fa zehir giriyor; atlet, tulum, i\u00e7 \u00e7ama\u015f\u0131r\u0131, g\u00f6mlek giyiyoruz zehirleniyoruz. Tah\u0131la at\u0131l\u0131yor, ekmek olarak sofraya geliyor, zehirleniyoruz. Meyveye at\u0131l\u0131yor, sebzeye at\u0131l\u0131yor, o kadar\u0131 da yetmiyor, toplan\u0131yor, parafinleniyor, azotlan\u0131yor, klimalardan mantar ilac\u0131 at\u0131l\u0131yor… \u015eaka gibi… Zehirleniyoruz. \u0130\u015fler \u00e7\u0131\u011f\u0131r\u0131ndan fazlas\u0131 ile \u00e7\u0131kt\u0131 ki art\u0131k herkes\u00e7e bilinsin, y\u00fcksek sesle konu\u015fulsun isterim. Devletin reg\u00fclasyonlar\u0131n\u0131, \u00fcreticinin vicdan k\u0131staslar\u0131n\u0131 filan beklemekle bu i\u015f olmuyor. Bir \u015feyin pazarda talebi varsa, buna ne devlet, ne de vicdan engel oluyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu i\u015fin temelinde t\u00fcketicinin, yani “paray\u0131 veren”in talebi yat\u0131yor.
\nB\u00f6ce\u011fin hasar vermedi\u011fi p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131ll\u0131k ye\u015fillikler, bir koca torban\u0131n bir tanesine bile kurt girmemi\u015f elmalar, sineksiz marullar, asla b\u00f6ceklenmeyen pirin\u00e7ler, unlar, bakliyatlar tercih etmenin anlam\u0131 b\u00f6cek ilac\u0131 yemeyi tercih etmektir. Kural asl\u0131nda bu kadar basittir. Marulun aras\u0131ndan \u00e7\u0131kan salyangozu bah\u00e7eye b\u0131rak\u0131r, sineklenmi\u015f brokoliyi sadece akan suyun alt\u0131nda kolayca temizlersiniz ama tar\u0131m ilac\u0131n\u0131 asla temizleyemezsiniz. Bedeninize girer, birikir, birikir, bir s\u0131n\u0131r\u0131 a\u015far ve bedeniniz art\u0131k kald\u0131rmaz hale gelir. Kolon CA ve \u00f6zellikle l\u00f6seminin etkin sebebi tar\u0131m ilac\u0131 kal\u0131nt\u0131s\u0131d\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcnerek, ama ger\u00e7ekten \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnerek at\u0131n ad\u0131mlar\u0131n\u0131z\u0131. Her \u015feyi sorun, sorgulay\u0131n, ara\u015ft\u0131r\u0131n, anlat\u0131lanlar ile yetinmeyip kendi do\u011frunuzu bulun ve bunu payla\u015fmaktan hi\u00e7 korkmay\u0131n. Ac\u0131 ve i\u00e7 karart\u0131c\u0131 olsa da, ger\u00e7e\u011fi duymaktan da \u00f6yle…”<\/p>\n
Bu Yaz\u0131 P\u0131nar Kaftanc\u0131o\u011flu’dan Al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" “Ge\u00e7ti\u011fimiz yaz… \u00c7iftlikte k\u00f6y tipi bir ofisim var benim. Orada \u00e7ay – kahve i\u00e7eriz ziyaret\u00e7ilerimizle,…<\/p>\n","protected":false},"author":22,"featured_media":2276,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"om_disable_all_campaigns":false,"_uag_custom_page_level_css":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[179,183],"tags":[],"ppma_author":[199],"class_list":["post-2275","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arastirmalar","category-misafir-kalem"],"yoast_head":"\n